Perşembe, Temmuz 16, 2009

CCCP SOVYET LİDERLERİ...

LENİN Vladimir İlyiç (1870-1924)
Sovyet devletinin kurucusu. Rusya’da çarlık rejimini yıkan ve sosyalizmi kuran 1917 Ekim devriminin önderi. Lenin (gerçek adıyla Vladimir Ulyanov), abisi Aleksandr’ın Çar III. Aleksandr’a karşı giriştiği başarısız suikastten sonra idam edildiği 1887 yılında Kazan Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne girdi. Devrimci fikirlerinden dolayı okuldan atıldıysa da büyük mücadeleler sonucu 1890’da geri döndü ve ertesi yıl fakülteyi birincilikle bitirdi. Bir süre Petersburg’da avukatlık yaptı. Avrupa’da dönemin ünlü teorisyeni Plehanov’la tanıştı. Rusya’ya dönüşte tutuklandı. Sibirya’ya sürüldü. 1898’de kurulmuş olan Rusya Sosyal Demokrat Partisi’nin 1903’de Londra’da yapılan kongresinde “Bolşevikler” fraksiyonu lideri olarak yönetime geldi. 1917 Ekim devriminden sonra Lenin hükümetin başına geçti. Başlangıçta sert yöntemler kullanan Lenin, daha sonradan “Yeni Ekonomik Politika” (NEP) ile kitlelere ulaşmaya, özel mülkiyetten yararlanmaya çalıştı. Geride çok sayıda felsefi ve siyasi eser bırakarak 1924’te ölen Lenin’in mozolesinin korunması ya da kaldırılması tartışmaları bugün Rusya’da hala devam ediyor.

STALİN Josef Vissarionoviç (1879-1953)
Lenin öldükten sonra ülkenin yönetimini ele alarak yaklaşık 30 yıl süren bir diktatörlük kurdu. Gürcü asıllı olan Josef Cugaşvili (takma adı ile Stalin), papazlık öğrenimi yaparken okuldan kovulmuştu. Çarlık rejimini yıkmak isteyen fikirleri yüzünden 1912’de Sibirya’ya sürüldü. 1917 Ekim devriminden sonra Stalin ilk olarak Azınlık İşleri Komiserliği’ne getirildi. 1922’de Komünist Partisi’nde organizasyon işlerinden sorumlu olarak Genel Sekreterlik görevine atandı. 1924’te Lenin’in ölümü üzerine partinin lideri oldu. Bütün önde gelen Bolşevik liderleri adım adım tasfiye etti. Milyonlarca insanı hapishanelerde ve sürgün kamplardarında öldürttü. İkinci Dünya savaşından önce Almanya ile anlaşma yaptıysa da saldırının önüne geçemedi. Savaşın 1945’te zaferle bitmesi Stalin’in iktidarını güçlendirdi. Bu arada savaş sonrasında Türkiye’den Kars ve Ardahan’ın yanısıra İstanbul ve Çanakkale Boğazları’nda Sovyet üsleri kurulmasını talep etti. 1953’te ölmesinin ardından birkaç yıl içinde toplumdaki korku ortamı yavaş yavaş ortadan kayboldu.

HRUŞÇEV Nikita Sergeyeviç (1894-1971)

1953 yılında Stalin’in ölümünden sonra Komünist Partisi’nin ve devletin başına geçti. Stalin’in putlaştırılmasına karşı çıktı, hapishanelerdeki ve kamplardaki siyasi mahkumları aklayıp serbest bıraktı. Dış politikasında ve uluslararası temaslarında kendine özgü tutumlarıyla Soğuk Savaş’ın başlangıcında gerginliği arttırdı. Yıllarca Moskova parti örgütünün liderliğini ve Ukrayna komünistlerinin yöneticiliğini yapmıştı. 1944-1947 yılları arasında Ukrayna SSC Başbakanıydı. 1953’te SBKP Merkez Komitesi Birinci Sekreterliği’ne, 1958 yılında da SSCB Bakanlar Kurulu’nun Başkanlığı’na geldi. Mısır üretimine ağırlık veren tarım politikası, ülkenin tarım dengesinin bozulmasına yol açtı. Stalin döneminde, en başta parti yöneticileri, sanatçılar, bilim adamları ve toplumun diğer önde gelen üyeleri konut sahibi olurlarken, Hruşçev döneminde yapılan apartmanlar ucuz ve küçük de olsa, birçok sade vatandaşı daire sahibi yapmıştır. 14 Ekim 1964 yılında, Brejnev önderliğinde gerçekleştirilen sessiz bir darbeyle KP Merkez Komitesi Hruşçev’i “zorunlu emekliliğe” ayırdı.

BREJNEV Leonid İliç (1906-1982)
1964’ten itibaren 18 yıl boyunca Sovyet devletinin başındaydı. 25 yaşında Komünist Partisi’ne üye oldu. Kızıl Ordu’da yıllarca görev yaptı. İktidarda olduğu dönemde kendi kendine verdiği çok sayıda madalya ve ünvandan biri de SSCB Mareşalliği idi. Onun başta olduğu dönemin en önemli kavramı istikrar idi. Radikal ve keskin değişikliklerden kaçındı. Daha sonradan Brejnev yılları “durgunluk dönemi” olarak nitelendi. Son yıllarında sağlığının bozulmasına karşın görevi bırakmamak için direndi. 70’li yılların sonundan Gorbaçov’un başa geldiği 1985’e kadar Kremlin’in “yaşlı ve hasta” olduğu söylentisi onun, Andropov’un ve Çernenko’nun sağlık durumuyla ilişkilidir


GORBAÇOV Mihail Sergeyeviç (1931)
SSCB’nin ilk ve son Devlet Başkanı. Stavropol’da doğdu. Moskova Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 1970 yılında, SSCB Yüksek Konseyi üyeliğine seçildi. 1978 yılında, Komünist Partisi Merkez Komitesi’ne tarımdan sorumlu sekreter olarak atandı. 1989-1990 yılları arasında SSCB Yüksek Konseyi’nin Başkanıydı. 1990 Martında SSCB Milletvekilleri 3. Kongresi’nde Devlet Başkanı olarak seçildi. Mart 1985’de iktidara geldikten sonra yürürlüğe koyduğu “yenilenme”, “açıklık” ve “yeniden yapılanma” politikalarıyla toplumdaki ataleti aştı. Ancak gelişen sosyal süreçler onun ve Komünist Partisi’nin kontrolünden çıktı. Uluslararası ilişkilerde uyguladığı yumuşama politikasıyla dünya dengelerini değiştirdi. 1991 Ağustosunda yapılan darbeyle iktidarı kaybetti. Daha sonra darbeciler Kremlin’den uzaklaştırıldıysa da Gorbaçov fiilen yönetimi ele alamadı. Rusya lideri Yeltsin’in baskıları sonucu aynı yılın sonunda görevinden istifa etti. 1996’da Rusya başkanlık seçimlerine katıldı, ama oy oranı yüzde 1’in altında kaldı. Şu anda kendi adını taşıyan vakfın ve Uluslararası Ekoloji Organizasyonu Yeşil Haç’ın başkanlığını yapıyor. Ayrıca “Rusya’da gerçek bir sosyal demokrat hareket” oluş- turmaya çalıştığını savunuyor.

YELTSİN Boris Nikolayeviç (1931-2007)
Yeni Rusya’nın ilk Devlet Başkanı. Sverdlov’da doğdu. 1955 yılında Ural Politeknik Enstitüsü’nden mezun oldu. 1976-1985 yılları arasında, Komünist Partisi’nin Sverdlovsk Bölge Komitesi Sekreterliği yaptı. 1978-1989 yıllarında SSCB parlamentosunda milletvekiliydi. Mart 1990’da Rusya SFSC Parlamento Başkanlığı’na seçildi. Temmuz 1990’da Komünist Partisi üyeliğinden istifa etti. 12 Haziran 1991’de Rusya Federasyonu Devlet Başkanı olarak seçildi. 3 Temmuz 1996 yılındaki seçimleri kazanarak aynı göreve yeniden getirildi. “Yapıcı değil yıkıcı” lider tipine örnek gösterilir. Onun döneminde Sovyet modelinin hızla yıkılması buna örnektir. Ancak parlamento ile gerginlikleri ve alkol tutkusu Yeltsin’in saygınlığına ciddi darbe vurmuştur. 31 Aralık 1999’da iktidarı Putin’e bırakarak görevinden istifa etti.

PUTİN Vladimir Vladimiroviç (1952)
Rusya Federasyonu’nun ikinci Devlet Başkanı. 7 Ekim 1952’de Leningrad’da (Petersburg) doğdu. 1975 yılında Leningrad Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Çocukluğundan beri sporla uğraştı, 3 kere Leningrad sambo şampiyonu oldu. Üniversite’den mezun olduktan sonra, haberalma örgütü KGB’de görev aldı ve uzun zaman Almanya’da çalıştı. 1991-1996 yılları arasında, Petersburg Belediyesi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı ve Belediye Başkanı Yardımcısı olarak görev yaptı. Mart 1997’de Moskova’ya çağırılarak Rusya Federasyonu Devlet Başkanlığı İdari İşler Müdür Yardımcılığı’na getirildi. Ardından 1998 Temmuzunda Rusya haberalma örgütü FSB’nin, 1999 Martında da RF Güvenlik Konseyi’nin başına atandı. 1999 Ağustosunda Rusya Başbakanlığı’na, aynı yılın son günü de Devlet Başkanı vekilliğine getirildi. Mart 2000 seçimlerinde Putin, Rusya tarihinde Stalin’den sonra en genç yönetici olarak devletin başına geçti. 2004 Martındaki seçimlerde yeniden RF Devlet Başkanlığına seçildi. Evli. 1985 ve 1986 doğumlu iki kızı var. Almancayı çok iyi, İngilizceyi orta düzeyde biliyor.

FRADKOV Mihail Yefremoviç (1950)
Rusya Başbakanı. 1975’ten itibaren dış ticaret, uluslararası politika ve ulusal güvenlik konularıyla ilgili çeşitli görevler aldı. 1997’de RF Dış Ekonomik İlişkiler Bakanlığı’nın başındaydı. 1999’da Rusya Ticaret Bakanı olarak atandı. 2000 yılında RF Güvenlik Konseyi Sekreteri Birinci Yardımcısıydı. 2001’de Federal Vergi Polisi şefi olarak görevlendirildi. 2003 Mayısından 2004 Martına kadar Rusya’nın Avrupa Birliği’ndeki Daimi Temsilcisiydi. Daha sonra Devlet Başkanı Putin tarafından Rusya Başbakanlığı’na getirildi. İngilizce ve İspanyolca biliyor. Evli ve iki erkek çocuk sahibi.

JİRİNOVSKİ Vladimir Volfoviç (1946)
Almaata’da doğdu. 1964 yılında liseden mezun olduktan sonra Moskova’ya yerleşip Moskova Üniversitesi Doğu Dilleri Enstitüsü Türkoloji Bölümü’nde eğitim gördü. Eğitim sırasında Türkiye’de tercüman olarak staj yaptı. (O dönemde İzmir Fuarı’nda yanlışlık sonucu göz altına alınmasının, onun Türkiye karşıtı yaklaşımlarının temelinde olduğu iddia edilir.) 1972 yılında Kafkasya’da askerlik yaptı. 1972-1978 yılları arasında, Moskova Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde eğitim gördü. 31 Mart 1990’da, SSCB Liberal Demokrat Partisi’nin (SSCB dağıldıktan sonra RLDP, yani Rusya Liberal Demokrat Partisi) ilk kuruluş kongresinde Parti Başkanlığı’na seçildi. O günden bu yana, aralıksız olarak RLDP’in liderliğini sürdürmektedir. Devlet başkanlığı seçimlerine katıldıysa da başarılı olamadı. Ancak partisi sürekli olarak Duma’ya girmeyi başardı.Kendine özgü davranışlarıyla, skandallarıyla ve sertlik yanlısı milliyetçi düşünceleriyle bilinir. Kendini her zaman “muhalif” olarak nitelese de kritik anlarda Kremlin’e destek vermesiyle dikkat çeker.

PRİMAKOV Evgeniy Maksimoviç (1929)
Kiev’de doğdu. 1953 yılında Moskova Şarkiyat Enstitüsü’nden mezun oldu, 1956 yılında Moskova Üniversitesi’nde iktisat alanında doktora yaptı. Orta Doğu uzmanı. Profesör. Rusya Bilimler Akademisi üyesi. Arapça ve İngilizce biliyor. 1970-1977 yılları arasında, SSCB Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü’nde Müdür Yardımcılığı yaptı. Doğu’nun çağdaş tarihi üzerine kitaplar yazdı. Mart-Aralık 1990’da Devlet Başkanı’nın dış politika danışmanıydı. 1991 yılında Güvenlik Konseyi üyeliği yaptı. 1991-1996’da RF Dış İstihbarat Teşkilatı’nın Başkanıydı. Ocak 1996-Eylül 1999 tarihleri arasında Dışişleri Bakanlığı yaptı. 1998-1999 yıllarında Rusya Başbakanıydı. Aralık 2001’de düzenlenen RF Ticaret ve Sanayi Odası’nın 4. Olağanüstü Kongresi’nde kurumun başkanlığına seçildi. Primakov, zaman zaman Orta Doğu’yla ilgili özel misyonlar üstleniyor.

LUJKOV Yuriy Mihayloviç (1936)
Moskova Belediye Başkanı. Moskova’da doğdu. 1958 yılında Moskova Gubkin Petrol Enstitüsü’nden mezun oluşundan 1987 yılına kadar kimya endüstrisinde faaliyet gösterdi. 1977-1990 yılları arasında Moskova Belediye Encümeni üyesiydi. 1978-1990 yıllarında Rusya parlamentosunda milletvekiliği yaptı. 12 Haziran 1991’de Lujkov, Moskova Belediye Başkanı Yardımcısı ve Moskova Kent Hükümeti Başkanı olarak atandı. Moskova’nın eski Belediye Başkanı Gavriil Popov istifa edince, RF Devlet Başkanı Boris Yeltsin tarafından Moskova Belediye Başkanlığına atandı. Lujkov, Moskova’nın çehresini değiştirdi, birçok yenileme ve restorasyon programını başarıyla gerçekleştirdi. Türk inşaat şirketlerinin potansiyelinden aktif olarak yararlandı. 1996, 1999 ve 2003’te düzenlenen belediye başkanlığı seçimlerini büyük bir farkla kazandı. Bir dönem Yeltsin’e karşı Lujkov’un muhalif lider olarak mücadelesinden söz edilse de, daha sonra Lujkov Kremlin’e karşı tutumunu yumuşattı. Putin döneminde de zaman zaman federal merkez ile Moskova Belediyesi arasında çelişkiler yaşandı, yaşanıyor.




Hiç yorum yok: